خلاصه درس46
در این درس به دروغگویی یکی دیگر از رذایل اجتماعی پرداخته شد، دروغگویی یکی از رذایل اخلاقی و از گناهان کبیره و فعل حرام معرفی شد. در ابتدا معنای لغوی و اصطلاحی کذب و دروغ مورد بحث قرار گرفت. سپس معیار صدق و کذب و اقوال مختلف در بارة آن مورد بررسی قرار گرفت. بررسی فرق دروغ و وعده و هم چنین مبالغه و دروغ بحث بعدی بود.
دروغ از نگاه آیات و روایات به صورت اجمالی مورد اشاره قرار گرفت. از همه مهمتر بررسی عوامل دروغگویی بود که در آن به عواملی نظیر دروغگویی بخاطر دفاع از خود یا کسی، نداشتن اعتماد به نفس، همرنگ شدن با جماعت، تأثیرپذیری از دوستان دروغگو، متأثر شدن از عوامل منفی درونی نظیر کینه، حسادت، بغض و نفرت، دروغ برای پیشبرد فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی، حفظ موقعیت کاری و اجتماعی پرداخته شد. سپس به سه اثر و پیامد دروغگویی اشاره و گفته شد که دروغ موجب رسوایی و بی حرمتی، بسترسازی برای دروغگوئی‌های بیشتر و قرار دادن انسان در ردیف منافقان است. در مواردی که گفتن دروغ جایز است از دروغ هنگام جنگ، برای ایجاد مصالحه و آشتی و برای جلب محبت همسر یاد شد. برخی از فقها در موارد اضطرار به دروغ، توریه را شرط کردند که توضیحی در این باره داده شد. آخرین بحث بررسی راه‌های علاج دروغگویی بود که در این باره از توجه به آثار دردناک دروغ، از میان برداشتن عوامل پدیدآورندة دروغ، ایجاد محیط تربیتی سالم و عمل به ضد یعنی عمل به راستگویی سخن به میان آمد.
خود آزمایی درس46
1. معنای لغوی واصطلاحی کذب و دروغ را توضیح دهید.
2. اقوال مختلف در بارة تعریف و معیار صدق را بیان و بررسی نمائید.
3. بین وعده و دروغ چه تفاوتی وجود دارد؟
4. آیا مبالغه از مصادیق دروغ است؟ چرا؟
5. دروغ در آیات و روایات چگونه منعکس شده است؟
6. از عوامل دروغگویی، احساس بی پناهی و نداشتن اعتماد به نفس را توضیح دهید.
7. چگونگی همرنگی با جماعت و رفاقت با دوستان دروغگو سبب دروغگویی انسان می‌شود؟
8. چگونه حفظ موقعیت کاری و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی انسان را به دروغگویی وادار می‌سازد؟
9. دروغ چه آثار و پیامدهایی برای انسان دارد؟ توضیح دهید.
10. موارد جواز دروغ را بیان نمائید.
11. توریه چیست؟ و در کجا کاربرد دارد؟
12. راه‌های علاج دروغگویی را بیان نمائید.
